مدیریت شهری؛ از اداره‌کردن شهر تا جریان‌سازی برای تغییر

پایگاه خبری اقتصاد کویر – امیرحمزه قنبری*: توسعه شهری تنها با ساختن خیابان، اجرای پروژه‌های عمرانی و افزایش بودجه محقق نمی‌شود. شهر پیش از آنکه به پروژه نیاز داشته باشد، به تفکر، اراده و جریان‌سازی نیاز دارد؛ به مدیرانی که بتوانند از چارچوب‌های تکراری عبور کنند و مسیر تازه‌ای برای حل مسائل شهر باز کنند.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های میان مدیریت روزمره و مدیریت تحول‌گرا، همین توانایی در جریان‌سازی است. مدیر شهری جریان‌ساز، صرفاً منتظر نمی‌ماند تا مسائل به او تحمیل شوند و سپس در چارچوب رویه‌های موجود به آن‌ها پاسخ دهد. او مسئله را می‌بیند، درباره آن گفت‌وگو ایجاد می‌کند، افکار عمومی و نخبگان را همراه می‌سازد و برای تغییر وضع موجود، اراده‌ای جمعی به وجود می‌آورد.

بسیاری از موانع توسعه شهری، الزاماً کمبود قانون، بودجه یا نیروی انسانی نیستند؛ گاهی بزرگ‌ترین مانع، عادت‌کردن به رویه‌هایی است که سال‌ها تکرار شده‌اند، بی‌آنکه کسی از خود بپرسد آیا هنوز کارآمد هستند یا نه. هرجا جمله‌ی «همیشه همین‌طور بوده» جای اندیشه، خلاقیت و مسئولیت‌پذیری را بگیرد، توسعه متوقف می‌شود.

حقوق شهروندی نیز در همین نقطه معنا پیدا می‌کند. احترام به حقوق شهروندی تنها به رعایت چند ماده قانونی یا پاسخ‌گویی اداری محدود نیست.

شهروند حق دارد در شهری زندگی کند که مدیریت آن، صدای او را بشنود، فرصت مشارکت برایش ایجاد کند، در برابر نیازهایش مسئول باشد و برای بهبود کیفیت زندگی او، از شکستن دیوارهای ناکارآمد نترسد.

گاهی احترام واقعی به شهروند، در یک تصمیم متفاوت و شجاعانه متجلی می‌شود؛ در اصلاح یک فرآیند فرسوده، در حذف یک مانع غیرضروری، در شفاف‌سازی یک تصمیم، در ایجاد یک مسیر تازه برای مشارکت مردم یا حتی در پذیرفتن اینکه روش‌های گذشته، دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیستند.

مدیریت شهری اگر بخواهد واقعاً در خدمت توسعه باشد، باید از «مدیریت امور جاری» فراتر برود و به مدیریت تغییر برسد. تغییر نیز بدون جریان‌سازی ممکن نیست. جریان‌سازی یعنی تبدیل یک ایده فردی به یک مطالبه عمومی، تبدیل یک دغدغه به یک گفت‌وگوی اجتماعی و تبدیل یک گفت‌وگو به تصمیم و اقدام.

شهرها زمانی پیشرفت می‌کنند که مدیران آن‌ها فقط به حفظ وضع موجود فکر نکنند. توسعه، محصول جسارت برای پرسیدن، شهامت برای تغییر و توانایی برای همراه‌کردن دیگران است.

امروز بیش از هر زمان دیگری، مدیریت شهری به مدیرانی نیاز دارد که به جای گرفتارشدن در حصار «رویه‌های معمول»، بتوانند راه‌های تازه‌ای برای حل مسائل پیدا کنند؛ مدیرانی که بدانند حقوق شهروندی فقط در بخشنامه‌ها نوشته نمی‌شود، بلکه در کیفیت تصمیم‌ها، در رفتار سازمانی و در میزان شجاعت مدیریت برای اصلاح امور، به مردم نشان داده می‌شود.

جریان‌سازی در مدیریت شهری، در حقیقت یعنی ساختن مسیرهایی تازه برای آینده؛ مسیری که در آن توسعه، قربانی عادت نشود، شهروند در حاشیه تصمیم‌گیری قرار نگیرد و هیچ رویه‌ای صرفاً به دلیل قدیمی‌بودن، مقدس و غیرقابل تغییر تلقی نشود.

شهر برای پیشرفت، بیش از آنکه به مدیرانی برای تکرار گذشته نیاز داشته باشد، به مدیرانی نیاز دارد که بتوانند آینده را آغاز کنند.

*: فعال اجتماعی فرهنگی کاشان